Аңдатпа
Mine methane, once viewed mainly as a safety concern, is now recognized as both a valuable energy resource and a significant greenhouse gas, particularly in regions such as the Karaganda Coal Basin. This study uses an integrated approach combining analysis of global methane drainage practices, rock mass movement and subsidence, gas emission modeling, and in-situ observations. Void volumes formed by bedding separation are estimated as the difference between theoretical and actual subsidence trough volumes and are considered potential methane reservoirs. The proposed model enables spatial assessment of void distribution and supports optimal placement of methane drainage boreholes in abandoned panels, improving methane recovery, reducing emissions, and enhancing environmental sustainability Шахта метаны бұрын негізінен қауіпсіздік факторы ретінде қарастырылса, қазіргі уақытта ол құнды энергетикалық ресурс және маңызды парниктік газ ретінде танылады, әсіресе Қарағанды көмір бассейні сияқты өңірлерде. Бұл жұмыста кешенді тәсіл қолданылды: метанды дегазациялау бойынша әлемдік тәжірибені талдау, тау жыныстарының қозғалысы мен шөгуін зерттеу, газ бөлінуін модельдеу және натуралдық бақылаулар жүргізу. Қабаттардың ажырауынан пайда болатын қуыстар көлемі шөгу мульдасының теориялық және нақты көлемдерінің айырмасы ретінде анықталып, метанның ықтимал жиналу аймағы ретінде қарастырылады. Ұсынылған модель қуыстардың кеңістіктік таралуын бағалауға және игерілген панельдерде дегазациялық ұңғымаларды оңтайлы орналастыруды негіздеуге мүмкіндік береді. Бұл метанды өндіруді арттыруға, шығарындыларды азайтуға және көмір өндіру аймақтарының экологиялық тұрақтылығын жақсартуға ықпал етеді Метан шахт, ранее рассматривавшийся преимущественно как фактор безопасности, в настоящее время признан ценным энергетическим ресурсом и значительным парниковым газом, особенно в таких регионах, как Карагандинский угольный бассейн. В работе применяется комплексный подход, включающий анализ мирового опыта дегазации, изучение движения горных пород и оседания, моделирование газовыделения и натурные наблюдения. Объемы пустот, образующихся при расслоении пород, определяются как разность между теоретическим и фактическим объемами мульды оседания и рассматриваются как потенциальные резервуары метана. Предложенная модель позволяет оценивать пространственное распределение пустот и обосновывать оптимальное размещение дегазационных скважин в отработанных панелях, что способствует повышению извлечения метана, снижению выбросов и улучшению экологической устойчивости угледобывающих регионов