Аңдатпа
Introduction. Patient and healthcare worker safety remains one of the most important challenges in modern healthcare systems. This issue is particularly relevant in dental practice, where healthcare workers are constantly exposed to biological risk factors such as blood, saliva, and other bodily fluids. As a result, dental professionals face an increased risk of contracting infectious diseases transmitted through blood and contact. Aim: To study the risk factors associated with infectious diseases among medical personnel providing dental care and to identify the main causes of occupational injuries. Materials and methods. A cross-sectional study was conducted among dental healthcare workers in the East Kazakhstan region. A total of 203 respondents selected by simple random sampling participated in the survey. Data were collected using a structured questionnaire. The questionnaire included socio-demographic characteristics, information on occupational injuries, incident recording practices, and questions related to infection prevention and control. Statistical analysis was performed using SPSS 20.0 with descriptive statistics, Pearson’s chi-square test, binary analysis, and multivariate analysis. Results. A high prevalence of skin injuries during professional duties was identified among dental personnel. The most frequent types of injuries were contact of the skin with the patient’s blood, punctures and cuts caused by sharp instruments, and exposure of mucous membranes to biological fluids. The main causes of injuries included non-compliance with safety regulations, failure to use personal protective equipment, and violations of procedural standards. Age, work experience, and workplace were found to be statistically significant risk factors. The highest risk was observed among specialists aged 31–40 years, workers with long professional experience, and employees of public dental clinics. Conclusion. The findings indicate a high frequency of occupational injuries among dental personnel and confirm the presence of significant risk factors related to age, work experience, and working conditions. Актуальность. Вопросы безопасности пациентов и медицинского персонала являются одной из актуальных проблем современного здравоохранения. Особое значение данная проблема приобретает в стоматологической практике, где медицинские работники постоянно подвергаются воздействию различных биологических факторов риска, включая кровь, слюну и другие биологические жидкости пациентов. В связи с этим возрастает вероятность заражения инфекционными заболеваниями, передающимися через кровь и контактным путем. Цель исследования — изучить факторы риска, связанные с инфекционными заболеваниями у медицинского персонала, оказывающего стоматологическую помощь, а также определить основные причины профессионального травматизма. Материалы и методы. Проведено поперечное исследование среди медицинских работников стоматологических клиник Восточно-Казахстанской области. В исследовании приняли участие 203 респондента, отобранных методом простой случайной выборки. Сбор данных осуществлялся с помощью анкетирования. Опросник включал социально-демографические характеристики, сведения о производственных травмах, регистрации несчастных случаев, а также вопросы по профилактике и контролю инфекций. Статистическая обработка данных выполнялась с использованием программы SPSS 20.0 с применением описательной статистики, критерия хи-квадрат Пирсона, бинарного и многофакторного анализа. Результаты. Установлена высокая распространенность травм кожи при выполнении профессиональных обязанностей среди стоматологических работников. Наиболее частыми видами травм были контакт кожи с кровью пациента, проколы и порезы острыми инструментами, а также попадание биологических жидкостей на слизистые оболочки. Наиболее частыми причинами травматизма явились несоблюдение правил безопасности, неиспользование средств индивидуальной защиты и нарушение технологии выполнения процедур. Статистически значимыми факторами риска явились возраст, стаж работы и место работы. Наибольший риск отмечен у специалистов в возрасте 31–40 лет, работников с большим стажем, а также у сотрудников государственных стоматологических клиник. Вывод. Выявленные результаты свидетельствуют о высокой частоте профессиональных травм среди стоматологического персонала и наличии значимых факторов риска, связанных с возрастом, стажем и условиями труда. Өзектілігі. Науқастар мен медицина қызметкерлерінің қауіпсіздігі қазіргі денсаулық сақтау жүйесінің өзекті мәселелерінің бірі болып табылады. Бұл мәселе стоматологиялық тәжірибеде ерекше маңызға ие, себебі медицина қызметкерлері үнемі қан, сілекей және басқа да биологиялық сұйықтықтар сияқты қауіпті биологиялық факторларға ұшырайды. Осыған байланысты қан арқылы және байланыс жолымен берілетін жұқпалы аурулардың таралу қаупі артады. Зерттеудің мақсаты — стоматологиялық көмек көрсететін медицина қызметкерлері арасында жұқпалы аурулармен байланысты қауіп факторларын зерттеу және кәсіби жарақаттанудың негізгі себептерін анықтау. Материалдар мен әдістер. Шығыс Қазақстан облысының стоматологиялық мекемелердің қызметкерлері арасында көлденең зерттеу жүргізілді. Зерттеуге қарапайым кездейсоқ іріктеу әдісімен таңдалған 203 медицина қызметкері қатысты. Мәліметтер сауалнама жүргізу арқылы жиналды. Сауалнамаға әлеуметтік-демографиялық сипаттамалар, өндірістік жарақаттар туралы мәліметтер, жазатайым оқиғаларды тіркеу, сондай-ақ инфекциялардың алдын-алу және бақылау мәселелері енгізілді. Мәліметтер SPSS 20.0 бағдарламасы арқылы өңделіп, сипаттамалық статистика, Пирсонның χ2 критерийі, бинарлық және көпфакторлы талдау әдістері қолданылды. Нәтижелер. Стоматологиялық қызметкерлер арасында кәсіби міндеттерін орындау кезінде тері жарақаттарының жоғары таралуы анықталды. Жарақаттардың жиі кездесетін түрлері — науқас қанының теріге түсуі, өткір құралдармен тесіп алу немесе кесіп алу, сондай-ақ биологиялық сұйықтықтардың көз, мұрын, ауыздың шырышты қабаттарына түсуі. Жарақаттанудың негізгі себептері ретінде қауіпсіздік ережелерін сақтамау, жеке қорғаныш құралдарын қолданбау және процедураларды орындау технологиясының бұзылуы анықталды. Жас мөлшері, еңбек өтілі және жұмыс орны статистикалық тұрғыдан маңызды қауіп факторлары болды. Ең жоғары қауіп 31–40 жас аралығындағы, еңбек өтілі жоғары және мемлекеттік стоматологиялық мекемелерде жұмыс істейтін мамандар арасында байқалды. Қорытынды. Зерттеу нәтижелері стоматологиялық қызметкерлер арасында кәсіби жарақаттардың жоғары жиілігін және жасқа, еңбек өтіліне, сондай-ақ еңбек жағдайына байланысты маңызды қауіп факторларының бар екенін көрсетті.