Аңдатпа
Мақалада энергетикалық ауысу және климаттық күн тәртібін күшейту жағдайында Қазақстан Республикасының энергетика секторындағы айналмалы экономика қағидаттарын зерделеу деңгейі зерттеледі. Зерттеудің мақсаты энергия тұтыну құрылымын талдау негізінде айналмалы экономикаға ғылыми көзқарастарды жүйелеу және оны Қазақстан энергетикасына енгізудің алғышарттарын бағалау болып табылады. Әдістемелік негіз әдебиеттерге жүйелі шолу, ғылыми жарияланымдардың контент-талдауы, сондай-ақ 2022-2024 жылдардағы деректердің салыстырмалы және статистикалық талдауы болды.Зерттеу нәтижесінде халықаралық ғылыми әдебиеттер айналмалы экономиканың тұрақты теориялық базасын қалыптастыратыны анықталды, алайда оны энергетикалық секторда жекелеген елдер, соның ішінде Қазақстан деңгейінде қолдану жеткілікті зерттелмеген күйінде қалып отыр. 2022-2024 жылдардағы энергия тұтыну құрылымын талдау табиғи газ бен жаңартылатын энергия көздерінің өсуі кезінде көмір өндірісінің жоғары үлесінің сақталуын көрсетті, бұл төмен көміртекті модельге көшудің бастапқы кезеңін көрсетеді. Қазақстан энергетикасындағы дөңгелек экономика қағидаттары негізінен ЖЭК-ті декарбонизациялау және дамыту бөлігінде бөлшектеп іске асырылатыны анықталды, ал ресурстық тиімділік, индустриялық симбиоз және энергетикадағы қалдықтарды пайдалану сияқты бағыттар жеткіліксіз дамыған күйінде қалып отыр.Зерттеудің ғылыми жаңалығы айналмалы экономиканың негізгі қағидаттарын жүйелеу және оларды энергия тұтыну құрылымымен салыстыру болып табылады, бұл олардың Қазақстанның энергетикалық секторында іске асырылу дәрежесін бағалауға мүмкіндік берді. Нәтижелердің практикалық маңыздылығы оларды тұрақты даму, декарбонизация және энергетикада дөңгелек технологияларды енгізу саласындағы мемлекеттік саясатты қалыптастыру кезінде пайдалану мүмкіндігінен тұрады.