Аңдатпа
The article presents a method for optimizing stopes in underground mineral extraction. Based on cluster analysis of the block model, the proposed algorithm forms extraction units by accounting for both quantitative and qualitative characteristics of raw materials. A new approach is introduced to calculate the partial inclusion of geological blocks in clusters, offering greater accuracy than centroid-based methods. To optimize slope angles, the method applies the least squares technique and Mahalanobis distance, which helps reduce ore loss and dilution. The algorithm increased ore recovery by 4.3% while maintaining the target cut-off grade. Its novelty lies in precise geometric modeling of intersections and the use of variable slope angles. The approach enables more accurate planning under diverse geological conditions and improves the efficiency and profitability of mining operations Тау-кен өндірісінде пайдалы қазбаларды жер асты әдісімен өндіру барысында алынатын өндіру блоктарын оңтайландыру әдісі ұсынылады. Алгоритм блочный модельдің кластерлік талдауы негізінде шикізаттың сапалық және сандық параметрлерін ескере отырып, өндіру блоктарын қалыптастырады. Блоктардың кластерлерге ішінара кіруін есепке алудың жаңа әдісі енгізіліп, бұл есептеулер дәлдігін центроид әдістерімен салыстырғанда арттырады. Қиғаш бұрыштарды оңтайландыру үшін ең кіші квадраттар әдісі мен Махаланобис қашықтығы қолданылады, бұл шығындар мен кеннің разубоживаниесін азайтуға мүмкіндік береді. Ұсынылған әдіс жобалық құрамды сақтай отырып, алынатын кеннің көлемін 4,3%-ға арттырады. Ғылыми жаңалығы – геометрияны дәл модельдеу және өзгермелі бұрыштарды есепке алу. Алгоритм геологиялық-технологиялық шектеулерді ескере отырып, әртүрлі жағдайларға бейімделеді және тау-кен жұмыстарының тиімділігі мен бәсекеге қабілеттілігін арттырады Представлен метод оптимизации выемочных единиц при подземной добыче полезных ископаемых. Алгоритм на основе кластерного анализа блочной модели формирует добычные блоки с учетом качественных и количественных параметров сырья. Предложен способ учета частичного вхождения блоков в кластеры, что повышает точность расчетов по сравнению с центроидами. Для оптимизации углов наклона применены метод наименьших квадратов и расстояние Махаланобиса, позволяющие минимизировать потери и разубоживание. Метод обеспечивает прирост извлекаемой руды на 4,3% при сохранении проектного содержания. Научная новизна – в точном моделировании геометрии и переменных углов. Алгоритм учитывает геолого-технологические ограничения, адаптируясь к разным условиям, и повышает рентабельность и конкурентоспособность горных работ