Аңдатпа
Background. The limited availability of reperfusion therapies for ischemic stroke highlights the need for effective neuroprotective strategies. Intranasal drug delivery is considered a promising approach for targeting the central nervous system by bypassing the blood-brain barrier. Materials and Methods. The study was conducted on Wistar rats with experimentally induced ischemic stroke. Brain citicoline concentrations, neurological deficits, behavioral performance, and histomorphological changes were assessed. Objective of the study. To assess the comparative efficacy of intranasal and intraperitoneal administration of citicoline in a rat model of experimental cerebral Results.Intranasal administration of citicoline resulted in significantly higher brain drug concentrations, faster recovery of motor and cognitive functions, and less pronounced morphological damage compared with intraperitoneal administration. Conclusion. The intranasal route of citicoline delivery demonstrates superior bioavailability and neuroprotective efficacy compared with parenteral administration in experimental cerebral ischemia. Введение.Ограниченная доступность реперфузионной терапии при ишемическом инсульте определяет необходимость разработки эффективных нейропротективных стратегий. Интраназальный путь введения лекарственных средств рассматривается как перспективный способ доставки препаратов в центральную нервную систему с обходом гематоэнцефалического барьера. Цель исследования: Оценить сравнительную эффективность интраназального и интраперитонеального введения цитиколина в модели экспериментальной ишемии головного мозга у крыс. Материалы и методы. Эксперимент выполнен на крысах линии Wistar с моделированием ишемического инсульта. Оценивали концентрацию цитиколина в ткани мозга, неврологический дефицит, поведенческие реакции и морфологические изменения. Результаты. Интраназальное введение цитиколина обеспечивало достоверно более высокую концентрацию препарата в мозге, более быстрое восстановление двигательных и когнитивных функций и менее выраженные морфологические повреждения по сравнению с интраперитонеальным введением. Заключение. Интраназальный путь доставки цитиколина превосходит парентеральный по биодоступности и нейропротективной эффективности при экспериментальной ишемии мозга. Кіріспе. Ишемиялық инсульт кезінде реперфузиялық терапияның қолжетімділігінің шектеулі болуы тиімді нейропротективті стратегияларды әзірлеу қажеттілігін айқындайды. Дәрілік заттарды интраназальды енгізу гематоэнцефалиялық бөгетті айналып өтіп, препараттарды орталық жүйке жүйесіне жеткізудің перспективалы тәсілі ретінде қарастырылады. Зерттеудің мақсаты: Кеміргіштердің инсульттің эксперименттік моделінде цитиколинді интроназальді және интроперитонеальді енгізудің салыстырмалы тиімділігін бағалау. Материалдар мен әдістер. Зерттеу ишемиялық инсульт моделі жасалған Wistar тұқымындағы егеуқұйрықтарда жүргізілді. Ми тініндегі цитиколин концентрациясы, неврологиялық тапшылық, мінез-құлықтық реакциялар және морфологиялық өзгерістер бағаланды. Нәтижелер. Цитиколинді интраназальды енгізу интраперитонеальды енгізумен салыстырғанда препараттың ми тініндегі концентрациясының едәуір жоғары болуын, қозғалыс және когнитивтік функциялардың жылдамырақ қалпына келуін, сондай-ақ морфологиялық зақымданулардың аз айқындалуын қамтамасыз етті. Қорытынды. Цитиколинді интраназальды жеткізу жолы эксперименттік ми ишемиясы жағдайында биожетімділігі және нейропротективтік тиімділігі бойынша парентеральды енгізуден басым екендігін көрсетті.