Аңдатпа
В статье представлен обзор применения высокопрочного и модифицированного бетона с использованием промышленных и энергетических отходов в гидротехнических сооружениях. Рассмотрены современные подходы к повышению долговечности плотин, шлюзов, причальных стенок и портовых конструкций в условиях агрессивного воздействия морской воды, абразивного износа, сульфатной коррозии и циклов замораживания–оттаивания. Проанализированы международные проекты (Port of Rotterdam, Maasvlakte 2, Tuas Mega Port, Панамский канал, Kinzua Dam), показано, что применение добавок, таких как гранулированный доменный шлак, микрокремнезём и зола-унос, позволяет существенно увеличить эксплуатационный ресурс конструкций, снизить потери прочности и уменьшить углеродный след строительства. Сделан вывод о стратегической важности интеграции техногенных минеральных добавок в технологии высокопрочного гидробетона для повышения надежности и устойчивости гидротехнических объектов. Мақалада гидротехникалық нысандарда өнеркəсіптік жəне энергетикалық қалдықтарды қолдану арқылы жоғары беріктік жəне модификацияланған бетонның қолданылуы қарастырылады. Су деңгейінің ауытқуы, абразиялық тозу, сульфаттық коррозия жəне мұздан еріту–мұздату циклдары əсер ететін жағдайларда бөгеттердің, шлюздердің, кеме причалдарының жəне порттық құрылыстардың беріктігін арттырудың заманауи тəсілдері қарастырылған. Халықаралық жобалар (Port of Rotterdam, Maasvlakte 2, Tuas Mega Port, Панамалық канал, Kinzua Dam) талданып, гранулирленген шлак, кремнезем жəне ұшпа күл сияқты қоспаларды қолдану конструкциялардың қызмет мерзімін едəуір арттыруға, беріктік жоғалуын азайтуға жəне құрылыс көмірқышқыл газ шығарындыларын төмендетуге мүмкіндік беретіні көрсетілген. Жоғары беріктік гидробетон технологияларына техногендік минералдық қоспаларды енгізудің стратегиялық маңыздылығы анықталған. This article presents a review of the use of high-strength and modified concrete with industrial and energy waste in hydraulic structures. Modern approaches to increasing the durability of dams, locks, quay walls, and port structures under aggressive effects of seawater, abrasive wear, sulfate corrosion, and freeze–thaw cycles are discussed. International projects (Port of Rotterdam, Maasvlakte 2, Tuas Mega Port, Panama Canal, Kinzua Dam) are analyzed, demonstrating that the use of additives such as granulated blast-furnace slag, silica fume, and fly ash significantly increases the service life of structures, reduces strength loss, and lowers the carbon footprint of construction. The strategic importance of integrating technogenic mineral additives into high-strength hydraulic concrete technology for improving reliability and durability of hydraulic facilities is highlighted.