Аңдатпа
Для обеспечения долговечности асфальтобетонных покрытий в зависимости от климатической зоны используются различные марки битума: для более жарких южных регионов применяются битумы марок 70/100 и ниже, адля более холодных северных -100/130 [1]. Однако битум, вследствие воздействия температур и солнечной радиации, подвержен старению, что снижает его эластичность, адгезию и устойчивость к деформациям [2]. Целью исследования является анализ влияния модифицирующей добавки на свойства битума низкой марки и сопоставлении полученных результатов с характеристиками битума более высокой марки. Испытания проведены на образцах битума марок М 50/70 и М 70/100 различных производителей. Было проведено ускоренное старение образцов битума в камере RTFOT, имитируя условия естественного старения. После состаривания битума были определены такие показатели, как температура размягчения, динамическая вязкость, температура вспышки и хрупкость. Согласно результатам измерений температуры размягчения, образцы битума низкой марки (Тип 1) до модификации показали устойчивые значения, составили 51.2 °C, а после модификации 68.6 °C. Показателикоэффициентов возрастания динамической вязкости не превышают предельно допустимого значения марок 50/70 и 70/100 –не более 2.5.Измерениезначенийтемператур вспышки превышают предельно допустимое значение для марок 50/70 и 70/100 –230 °C.Температура хрупкости после модификации, также не соответствует требованиям высоких марок, однако, в частных случаях ниже некоторых средних значений хрупкости высоких марок [3].Таким образом, включение в состав битума низкой марки модификатора не оказывает негативного влияния на ухудшение его температурных показателей, более того, в частных случаях показывает результат выше, чем у битума более высокой марки. Асфальтбетонды жабындардың беріктігін қамтамасыз ету үшін климаттық аймаққа байланысты битумның әртүрлі маркалары қолданылады: 70/100 және одан төмен битум маркалары ыстық оңтүстік аймақтар үшін, ал солтүстік аймақтар үшін 100/130 қолданылады [1]. Бірақ битум температура мен күн радиациясының әсерінен қартаюға ұшырайды, бұл оның серпімділігін, адгезиясын және деформацияға төзімділігін төмендетеді [2]. Зерттеудің мақсаты –төменгі сортты битумның қасиеттеріне модификациялық қоспаның әсерін талдау және алынған нәтижелерді жоғары сортты битумның сипаттамаларымен салыстыру. Сынақтар әртүрлі өндірушілердің M 50/70 және M 70/100 маркалы битум үлгілері бойынша жүргізілді. Битум үлгілерінің жылдам қартаюы табиғи қартаю жағдайларын имитациялай отырып, RTFOT камерасында жүргізілді. Битумды ескіргеннен кейін жұмсарту температурасы, динамикалық тұтқырлық, тұтану температурасы және сынғыштық сияқты көрсеткіштер анықталды. Жұмсарту температурасын өлшеу нәтижелері бойынша төменгі сортты битум үлгілері (1 типті) модификацияға дейін тұрақты мәндерін көрсетті, 51,2 °C, ал модификациядан кейін 68,6 °C құрады. Динамикалық тұтқырлықты арттыру коэффициенттерінің көрсеткіштері 50/70 және 70/100 маркаларының рұқсат етілген ең жоғары мәнінен аспайды -2,5-тен аспайды. Тұтану температурасының мәндерін өлшеу 50/70 және 70/100 -230 °C үшін рұқсат етілген ең жоғары мәннен асып түседі. Модификациядан кейінгі морттылық температурасы да жоғары сорттардың талаптарына сәйкес келмейді, дегенмен кейбір жағдайларда жоғары сорттардың кейбір орташа сынғыштық мәндерінен төмен [3]. Осылайша, төменгі сортты битум құрамына модификаторды қосу оның температуралық көрсеткіштерінің нашарлауына теріс әсер етпейді, сонымен қатар кейбір жағдайларда ол жоғары сортты битумға қарағанда жоғары нәтиже көрсетеді. To ensure the durability of asphalt concrete pavements, different grades of bitumen are used depending on the climate zone: bitumen grades 70/100 and lower are used for hotter southern regions, and 100/130 for colder northern regions [1]. However, bitumen is subject to aging due to the effects of temperatures and solar radiation, which reduces its elasticity, adhesion and resistance to deformation [2]. The aim of the study is to analyze the effect of a modifying additive on the properties of low-grade bitumen and compare the results with the characteristics of higher-grade bitumen. The tests were carried out on samples of M 50/70 and M 70/100 grades of bitumen from various manufacturers. Accelerated aging of bitumen samples was carried out in an RTFOT chamber, simulating natural aging conditions. After aging the bitumen, such indicators as softening point, dynamic viscosity, flash point and brittleness were determined. According to the softening temperature measurements, the samples of low-grade bitumen (Type1) before modification showed stable values of 51.2 °C, and after modification 68.6 °C. The dynamic viscosity increase coefficients do not exceed the maximum permissible value of grades 50/70 and 70/100 -no more than 2.5. The flash point measurement values exceed the maximum permissible value for grades 50/70 and 70/100 -230 °C. The brittleness temperature after modification also does not meet the requirements of high grades, however, in some cases it is lower than some average brittleness values of highgrades [3]. Thus, the inclusion of a modifier in the composition of low-grade bitumen does not have a negative effect on the deterioration of its temperature indicators, moreover, in some cases it shows a result higher than that of a higher grade bitumen.