Аңдатпа
This article presents the results of a comprehensive stratigraphic and geochemical study of sulfate formations in the Shert gypsum deposit (Turkestan region, Republic of Kazakhstan). The gypsum-bearing strata are subdivided into two main horizons: Lower Paleogene (30–45 m thick) and Upper Miocene (15–25 m), with well-defined bedding and lateral continuity. The total forecast resources of gypsum exceed 12 million tons, with high lithological uniformity and low impurity content. Petrographic and mineralogical analysis reveals the predominance of alabastrine gypsum with celestine and carbonate inclusions, formed in a shallow, periodically evaporating lagoonal-lacustrine basin under an arid climate. XRD and SEM-EDS analyses confirm the fine-crystalline structure and high purity (CaSO₄·2H₂O > 90%). Geochemical profiles show increased Sr and Ca contents, supporting prospects for strontium extraction. Experimental testing demonstrated compressive strength values of 6.8–8.5 MPa, which meet industrial standard Мақалада Қазақстан Республикасының Түркістан облысындағы Шерт гипс кен орнының сульфатты қабаттарының стратиграфиялық және геохимиялық ерекшеліктері қарастырылған. Гипс шөгінділері екі негізгі горизонтқа бөлінеді: төменгі палеоген (қалыңдығы 30–45 м) және жоғарғы миоцен (15–25 м), стратиграфиялық жағынан тұрақты және латералды таралуы жақсы. Гипстің болжамды қоры 12 млн тоннадан асады, құрамында қоспалар аз, литологиялық жағынан біртекті. Петрографиялық зерттеулер гипстің алебастр түрі, целестин және карбонатты қосындылар басым екенін көрсетті. XRD және SEM-EDS тал- дауы жоғары тазалықты (CaSO₄·2H₂O > 90%) және майда кристалдық құрылымды растады. Геохимиялық көрсеткіштер Sr және Ca элементтерінің мол екенін көрсетті, бұл стронцийді өндірістік жолмен бөліп алуға мүмкіндік береді. Сығымдауға төзімділік 6.8–8.5 МПа, бұл құрылыс стандарттарына сәйкес келеді В статье изложены результаты стратиграфического и геохимического анализа сульфатсодержащих отложений Шертского месторождения гипса (Туркестанская область, Республика Казахстан). Гипсоносная толща подразделяется на два основных горизонта: нижнепалеогеновый (мощностью 30–45 м) и верхнемиоценовый (15–25 м), характеризующиеся устойчивым залеганием и lateral continuity. Прогнозные запасы гипса составляют более 12 млн тонн, при высокой литологической однородности и низком содержании примесей. Петрографический анализ выявил преобладание алебастрового гипса с включениями целестина и карбонатов, сформированных в условиях мелководного лагунно-озерного бассейна засушливого климата. Рентгенофазовый и SEM-EDS анализы подтвердили тонкокристаллическую структуру и высокую чистоту (CaSO₄·2H₂O > 90%). Геохимические данные выявили повышенное содержание Sr и Ca, что определяет перспективность извлечения стронция. Экспериментальные испытания показали прочность на сжатие 6,8–8,5 МПа, соответствующую нормативам