Аңдатпа
Background.Diabetic foot ulcers are a common complication of diabetes that can lead to limb amputation. Effective treatment of this condition requires in-depth knowledge of risk factors, regular medical monitoring, and careful prevention. Aim: to analyze current understanding of the pathogenesis, diagnosis, and prevention of diabetic foot. Search strategy.We conducted a literature search and included articles published between 2014 and 2024. Search queries were regularly performed in academic databases (PubMed, MEDLINE, CINAHL, Embase). No gender filters were used in the search, only patients over 18 years of age were included by age, observational, experimental, and secondary studies were included by study type. In addition to the main search, references of relevant publications were analyzed, international and national guidelines were analyzed to include current approaches to the diagnosis, treatment, and prevention of diabetic foot. Results. The analysis showed that the pathogenesis of diabetic foot involves complex processes associated with impaired microcirculation, neuropathy, and infection. Teaching patients proper foot hygiene, nail care, and choosing the right footwear plays a key role in reducing the risk of injury. Diagnostic approaches continue to improve, allowing for early detection of pathology and increased treatment effectiveness. Following a systematic approach to diagnosis and classification improves communication between physicians and specialists, simplifying the treatment of complications. Such a coordinated approach may ultimately lead to a reduction in the number of diabetes-related lower limb amputations. Conclusions. Foot changes in patients with diabetes have become one of the most common complications and the main reason for hospitalization. Treatment should be comprehensive, including hyperglycemia control, wound care, and infection therapy. Effective care should be multidisciplinary and personalized according to the patient's condition and needs. It is important to provide prevention education, emotional support, and encourage the patient to follow recommendations, including regular foot care and blood glucose monitoring. Актуальность. Диабетические язвы на стопе – частое осложнение при диабете, которое может привести к ампутации конечности. Эффективное лечение этого состояния требует глубоких знаний о факторах риска, регулярного медицинского наблюдения и тщательной профилактики. Цель: проанализировать современные представления о патогенезе, диагностике и профилактике синдрома диабетической стопы. Стратегия поиска. Нами был проведен поиск литературы и в описательный обзор включены статьи, опубликованные в период с 2014 по 2024 год. Поисковые запросы регулярно выполнялись в академических базах данных (PubMed, MEDLINE, CINAHL, Embase). При осуществлении поиска фильтры по полу не применялись, по возрасту включались только пациенты старше 18 лет, по типу исследований включались обсервационные, экспериментальные исследования, а также вторичные исследования. В дополнение к основному поиску был проведен анализ ссылок релевантных публикаций и анализ международных и национальных рекомендаций с целью включения актуальных подходов к диагностике, лечению и профилактике диабетической стопы. Результаты. В результате проведённого анализа установлено, что патогенез диабетической стопы включает сложные процессы, связанные с нарушением микроциркуляции, развитием нейропатии и инфекционного процесса. Обучение пациентов правильной гигиене стоп, уходу за ногтями и выбору правильной обуви играет ключевую роль в снижении риска получения травм, которые могут вызвать появление язв. Диагностические подходы продолжают совершенствоваться, что позволяет выявлять патологию на ранних стадиях и повышать эффективность терапии. Следование систематическому подходу к диагностике и классификации способствует улучшению взаимодействия между врачами и специалистами, что упрощает лечение осложнений. Такой согласованный подход в конечном итоге может привести к сокращению числа ампутаций нижних конечностей, связанных с диабетом. Выводы. Изменения стоп у пациентов с сахарным диабетом 2 типа стали одним из наиболее часто встречающихся осложнений, являются главной причиной госпитализации. Лечение должно быть комплексным, включая контроль гипергликемии, обработку ран, терапию инфекций. Эффективный уход должен быть мультидисциплинарным и персонализированным в соответствии с состоянием и потребностями пациента. Важно проводить обучение по профилактике, обеспечивать эмоциональную поддержку и стимулировать пациента следовать рекомендациям, включая регулярный уход за ногами и контроль уровня глюкозы в крови. Өзектілігі. Диабеттік аяқтың жарасы қант диабетінің жиі кездесетін асқынуы болып табылады және ампутацияға әкелуі мүмкін. Бұл жағдайды тиімді емдеу қауіп факторларын терең білуді, тұрақты медициналық бақылауды және мұқият алдын алуды талап етеді. Мақсаты: диабеттік табан синдромының патогенезі, диагностикасы және алдын алу туралы заманауи идеяларды талдау. Іздеу стратегиясы. Біз әдебиеттерді іздестірдік және 2014–2024 жылдар аралығында жарияланған мақалаларды әңгіме шолуына қостық. Іздеу жүйелі түрде академиялық деректер қорларында жүргізілді (PubMed, MEDLINE, CINAHL, Embase). Іздестіру кезінде жынысы бойынша сүзгілер пайдаланылмаған, жас бойынша тек 18 жастан асқан емделушілер, ал зерттеу түрі бойынша бақылау, эксперименттік және қайталама зерттеулер енгізілген. Негізгі іздестіруден басқа, диабеттік табан диагностикасына, емдеуге және алдын алуға қазіргі көзқарастарды қамту үшін тиісті басылымдардың сілтемелеріне шолу және халықаралық және ұлттық ұсыныстарды талдау жүргізілді. Нәтижелер. Талдау нәтижесінде диабеттік табанның патогенезі микроциркуляцияның бұзылуымен, нейропатияның дамуымен және инфекциялық процеспен байланысты күрделі процестерді қамтитыны анықталды. Науқастарды аяқтың дұрыс гигиенасы, тырнақ күтімі және дұрыс аяқ киім туралы үйрету ойық жара тудыруы мүмкін жарақаттар қаупін азайтудың кілті болып табылады. Диагностикалық тәсілдер жетілдірілуде, бұл патологияны ерте кезеңде анықтауға және терапияның тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді. Диагностика мен жіктеуге жүйелі көзқарасты ұстану дәрігерлер мен мамандар арасындағы байланысты жақсартады, асқынуларды басқаруды жеңілдетеді. Бұл үйлестірілген тәсіл, сайып келгенде, қант диабетімен байланысты төменгі аяқтардың ампутациясын азайтуға әкелуі мүмкін. Қорытындылар. 2 типті қант диабеті бар науқастарда аяқтың өзгеруі жиі кездесетін асқынулардың біріне айналды және ауруханаға жатқызудың негізгі себебі болып табылады. Емдеу гипергликемияны бақылауды, жараларды емдеуді және инфекцияларды емдеуді қамтитын кешенді болуы керек. Тиімді күтім науқастың жағдайы мен қажеттіліктеріне сәйкес мультидисциплинарлы және дербестендірілген болуы керек. Профилактикалық білім беру, эмоционалды қолдау көрсету және науқасты ұсыныстарды орындауға ынталандыру, соның ішінде тұрақты аяқ күтімі және қандағы глюкоза деңгейін бақылау маңызды.