Аңдатпа
Background. TP53 rs1042522 (Arg72Pro) is a functionally significant polymorphism that alters the apoptotic activity of the p53 protein and is potentially associated with cancer susceptibility. Its contribution to cancer risk in radiation-exposed populations remains insufficiently explored. This study aimed to analyze the frequency of this polymorphism in women with breast cancer residing near the former Semipalatinsk nuclear test site, considering both hereditary and environmental risk factors. Materials and methods. A case-control study was conducted involving 250 Kazakh women aged 40 to 79 years. Participants were categorized into groups based on cancer diagnosis, family history, and radiation exposure. Genotyping of the TP53 rs1042522 polymorphism was performed using real-time PCR. Statistical analysis included calculation of odds ratios (OR) with 95% confidence intervals (CIs), with Bonferroni correction applied where necessary. Results. The frequency of GC/CC genotypes was significantly higher among breast cancer patients with both a family history and documented radiation exposure (OR = 6.91; 95% CI: 1.89–25.21; p = 0.0020). A meaningful association was also observed in sporadic breast cancer cases – women with no known familial or radiation-related predisposition (OR = 4.30; 95% CI: 1.15–16.09; p = 0.0269). Genotype distribution in the control group was consistent with Hardy-Weinberg equilibrium, supporting the validity of sampling and genotyping procedures. Conclusion. The findings of this study suggest that the TP53 rs1042522 polymorphism may contribute to increased susceptibility to breast cancer in women exposed to ionizing radiation. These results highlight the importance of an integrated approach to cancer risk assessment that includes both genetic and environmental factors, and emphasize the need for further investigation of TP53 as a potential biomarker in vulnerable populations. Введение. TP53 rs1042522 (Arg72Pro) – функционально значимый полиморфизм, изменяющий апоптотическую активность белка p53 и потенциально ассоциированный с онкологической предрасположенностью. Влияние данного варианта на риск развития рака в условиях хронического радиационного воздействия остается недостаточно изученным. Настоящее исследование направлено на анализ частоты данного полиморфизма у женщин с раком молочной железы, проживающих вблизи бывшего Семипалатинского испытательного полигона, с учетом семейного анамнеза и истории радиационного воздействия. Материалы и методы. Исследование случай-контроль, включившее 250 женщин казахской национальности в возрасте от 40 до 79 лет. Участницы были разделены на группы в зависимости от диагноза, семейного анамнеза и радиационного воздействия. Генотипирование TP53 rs1042522 проводилось методом ПЦР в режиме реального времени. Статистический анализ включал расчет отношений шансов (OR) с 95% доверительными интервалами (CI) и поправку Бонферрони. Результаты. Частота генотипов GC/CC была достоверно выше среди женщин с раком молочной железы, имеющих как семейную отягощенность, так и историю радиационного воздействия (OR = 6,91; 95% CI: 1,89–25,21; p = 0,0020). Существенная ассоциация также наблюдалась в группе спорадических случаев – у пациенток без наследственной и радиационной предрасположенности (OR = 4,30; 95% CI: 1,15–16,09; p = 0,0269). В контрольной группе распределение генотипов соответствовало равновесию Харди-Вайнберга, что подтверждает корректность выборки и генотипирования. Выводы. Результаты исследования позволяют предположить участие полиморфизма TP53 rs1042522 в повышении чувствительности к раку молочной железы у женщин, подвергшихся радиационному воздействию. Это подчеркивает актуальность комплексного подхода к оценке онкогенного риска, включающего как генетические, так и экологические параметры, а также необходимость дальнейшего изучения TP53 как потенциального биомаркера. Кіріспе. TP53 rs1042522 (Arg72Pro) – p53 ақуызының апоптоздық белсенділігіне әсер ететін функционалды маңызды полиморфизм және онкологиялық бейімділікпен ықтимал байланысты генетикалық маркер. Бұл варианттың радиациялық әсерге ұшыраған адамдарда қатерлі ісік қаупіне әсері жеткілікті зерттелмеген. Осы зерттеудің мақсаты – бұрынғы Семей ядролық полигонына жақын аймақтарда тұратын, сүт безі обыры бар әйелдер арасында осы полиморфизм жиілігін, сондай-ақ олардың отбасылық анамнезі мен радиациялық әсер тарихын ескере отырып талдау. Материалдар мен әдістер. Бұл зерттеу 40-79 жас аралығындағы 250 қазақ ұлтының әйелдері арасында жүргізілген жағдай–бақылау типіндегі зерттеу болды. Қатысушылар сүт безі обыры диагнозы, отбасылық анамнез және радиациялық әсер деректері бойынша топтарға бөлінді. TP53 rs1042522 полиморфизмін генотиптеу нақты уақыттағы ПТР әдісімен жүргізілді. Статистикалық талдау 95% сенімділік интервалдары (CI) бар ықтималдық коэффициенттерін (OR) есептеуді қамтыды, қажет болған жағдайда Бонферрони түзетуі қолданылды. Нәтижелер. GC/CC генотиптерінің жиілігі отбасылық анамнезі мен радиациялық әсері бар сүт безі обырымен ауырған әйелдер арасында едәуір жоғары болды (OR = 6.91; 95% CI: 1.89–25.21; p = 0.0020). Мұндай байланысты отбасылық және радиациялық тәуекел факторлары жоқ, спорадиялық сүт безі обыры жағдайларынан да байқауға болады (OR = 4.30; 95% CI: 1.15–16.09; p = 0.0269). Бақылау тобындағы генотиптердің таралуы Харди–Вайнберг тепе-теңдігіне сәйкес келді, бұл іріктеу мен генотиптеу сенімділігін көрсетеді. Қорытынды. Бұл зерттеудің нәтижелері TP53 rs1042522 полиморфизмінің радиациялық әсерге ұшыраған әйелдерде сүт безі обырына бейімділікті арттыруы мүмкін екенін көрсетеді. Бұл онкологиялық қауіп-қатерді бағалауда генетикалық және экологиялық факторларды біріктіретін кешенді тәсілдің маңыздылығын атап көрсетеді, сондай-ақ TP53 генін болашағы бар биомаркер ретінде әрі қарай зерттеу қажеттілігін көрсетеді.