Аңдатпа
Теміртау қаласының өндірістің аймағының жыл санап өсуіне байланысты металлургиялық қалдық қоймаларының артуы қоршаған ортаға кері әсер етуде. Сондықтан аумақтың қалдық үйінділердің көлемінің өзгеруі мен қоршаған ортаның ластануын бағалау өте маңызды мәселеге айналып отыр. Ал мақалада 1985–2024 жылдар аралығындағы үйіндінің көлемінің өзгеруін талдауда LANDSAT 4,5,7 және 8 спутниктерінің суреттері пайдаланып, олардың көлемінің 2-3 есе артқандығы дәлелденді. Сонымен қатар Land Cover Time деректері негізінде 1993, 2006, 2018 және 2023 жылдары топырақтың ластану дәрежесі бақыланып, оның мерзімдік салыстыру картасы қарастырылды. Сондай-ақ Қазақстан Республикасының ұлттық статистикалық деректері негізінде аурудың таралуы бойынша 2000 жыл және 2024 жылдар арасындағы салыстырмалы картасы ұсынылды Due to the annual expansion of the production area in Temirtau, the increase in metallurgical waste storage facilities has had a negative impact on the environment. Therefore, assessing changes in the volume of waste dumps and the environmental pollution of the surrounding area has become a critical issue. This article used images from LANDSAT satellites 4, 5, 7, and 8 to analyze changes in the size of the waste dumps from 1985 to 2024, demonstrating that their area increased by 2–3 times. Additionally, based on Land Cover time series data, the degree of soil pollution was monitored in the years 1993, 2006, 2018, and 2023, and periodic comparison maps were produced. Furthermore, using national statistical data from the Republic of Kazakhstan, a comparative map showing the prevalence of diseases between 2000 and 2024 was presented В связи с ежегодным ростом производственной зоны города Темиртау увеличение объемов металлургических хвостохранилищ оказывает негативное влияние на окружающую среду. Поэтому оценка изменений объема отходов и уровня загрязнения территории становится особенно актуальной. В статье, на основе анализа спутниковых изображений LANDSAT 4, 5, 7 и 8 за период с 1985 по 2024 год, было доказано, что площадь отвалов увеличилась в 2–3 раза. Кроме того, с использованием данных Land Cover Time отслеживалась степень загрязнения почвы в 1993, 2006, 2018 и 2023 годах, а также была составлена периодическая сравнительная карта. Также, на основе национальных статистических данных Республики Казахстан представлена сравнительная карта распространенности заболеваний за период с 2000 по 2024 год