Аңдатпа
Relevance. A literature review focused on the impact of essential and toxic trace elements on the development of kidney stone disease. Special attention is given to the relationship between trace element imbalance, mineral metabolism disorders, oxidative stress, and inflammatory processes, which play a key role in the mechanisms of stone formation. Search Strategy: A systematic search of scientific publications was conducted in the PubMed, Scopus, Web of Science, Google Scholar, and Science Direct databases. The search period covered 10 years. A total of 60 articles, containing data on the role of essential and toxic trace elements in the pathogenesis of kidney stone disease, were included in the analysis. Results: Data on the impact of essential trace elements (calcium, magnesium, zinc, selenium) and toxic metals (lead, cadmium, mercury, arsenic) on the stone formation processes are presented. It was found that trace element imbalance may contribute to disturbances in mineral metabolism, the development of oxidative stress, and inflammatory reactions, which play a key role in the pathogenesis of kidney stone disease. The findings confirm the significant involvement of trace elements in the mechanisms of urolith formation. Conclusion: Monitoring the levels of trace elements in the body and reducing exposure to toxic metals may contribute to the prevention of kidney stone disease. Further research is needed to develop effective prevention and treatment strategies, focusing on studying the mechanisms through which trace elements influence stone formation processes. Актуальность. Обзор литературы, посвящен влиянию эссенциальных и токсичных микроэлементов на развитие мочекаменной болезни. Особое внимание уделено взаимосвязи между микроэлементным дисбалансом, нарушением минерального обмена, окислительным стрессом и воспалительными процессами, играющими ключевую роль в механизмах камнеобразования. Стратегия поиска: Проведен систематический поиск научных публикаций в базах данных PubMed, Scopus, Web of Science, Google Scholar и ScienceDirect. Глубина поиска составила 10 лет. В анализ включены 60 статей, содержащих данные о роли эссенциальных и токсичных микроэлементов в патогенезе мочекаменной болезни. Результаты: Представлены данные о влиянии эссенциальных микроэлементов (кальций, магний, цинк, селен) и токсичных металлов (свинец, кадмий, ртуть, мышьяк) на процессы камнеобразования. Установлено, что дисбаланс микроэлементов может способствовать нарушению минерального обмена, развитию окислительного стресса и воспалительных реакций, которые играют ключевую роль в патогенезе мочекаменной болезни. Полученные данные подтверждают значительное участие микроэлементов в механизмах формирования уролитов. Заключение: Контроль уровня микроэлементов в организме и снижение воздействия токсичных металлов могут способствовать профилактике мочекаменной болезни. Для разработки эффективных стратегий предотвращения и лечения заболевания необходимы дальнейшие исследования, направленные на изучение механизмов влияния микроэлементов на процессы камнеобразования. Өзектілігі. Бұл зерттеу эссенциальді және токсикалық микроэлементтердің несеп тас ауруының дамуына әсерін қарастыратын әдебиеттер шолуын ұсынады. Микроэлементтердің дисбалансы, минералды алмасудың бұзылуы, оксидативті стресс және қабыну процестерінің арасындағы өзара байланыстың маңыздылығына ерекше көңіл бөлінген, олар тас қалыптасу механизмдерінде маңызды рөл атқарады. Іздеу стратегиясы: PubMed, Scopus, Web of Science, Google Scholar және ScienceDirect деректер базаларында ғылыми жарияланымдарды жүйелі іздеу жүргізілді. Іздеу тереңдігі 10 жылды құрады. Анализге эссенциалды және уытты микроэлементтердің несеп тас ауруының патогенезіндегі рөлі туралы деректерді қамтитын 60 мақала енгізілді. Нәтижелер: Эссенциалды микроэлементтердің (кальций, магний, цинк, селен) және уытты металдардың (қорғасын, кадмий, сынап, мышьяк) тас түзілу процестеріне әсері туралы деректер ұсынылған. Микроэлементтердің тепе-теңдігінің бұзылуы минералды алмасудың бұзылуына, оксидативті күйзелістің дамуына және қабыну реакцияларының пайда болуына ықпал етуі мүмкін екені анықталды, олар несеп тас ауруының патогенезінде маңызды рөл атқарады. Алынған деректер микроэлементтердің НТА түзілу механизмдеріндегі маңызды рөлін растайды. Қорытынды:Ағзадағы микроэлементтердің деңгейін бақылау және уытты микроэлементтердің әсерін азайту несеп тас ауруының алдын алуға көмектесуі мүмкін. Аурудың алдын алу және емдеудің тиімді стратегияларын әзірлеу үшін қосымша зерттеулер қажет.