Аңдатпа
Введение: Несмотря на достаточное количество трансплантационных центров, наличие квалифицированных специалистов, современное техническое оснащение клиник, государственное финансирование, количество трансплантаций органов от посмертных доноров в Казахстане остается катастрофически низким. Одной из причин отказов граждан от участия в программе органного донорства являются религиозные убеждения. Цель – осветить роль исламской религии и тенгрианства в развитии посмертного донорства, а также изучить текущее положение в трансплантационной деятельности в Республике Казахстан. Стратегия поиска: с целью сбора информации о роли исламской религии и тенгрианства в донорстве органов, был проведен обзор литературы в Scopus, PubMed, National Library of Medicine, Embase, MedLine, Google Academic, проанализированы данные Республиканского центра по координации трансплантации и высокотехнологических медицинских услуг Министерства здравоохранения Республики Казахстан по вопросам трансплантационной деятельности в Казахстане. Результаты: Текущее состояние в отношении посмертного донорства и трансплантационной деятельности в Казахстане в целом показало неоднородный вид. Полученные данные показали, что трансплантация органов, в особенности посмертное донорство, требует радикальных изменений. Была выявлена неоднозначная роль исламской религии, а также концепции тенгрианства на развитие посмертного донорства. Законодательная база, информированность и стереотип мышления общества в отношении донорства, инфраструктура, оснащение необходимым и связанное с этим образование для развития трансплантации нуждаются в улучшениях. Вывод: Развитие посмертного донорства любой страны во многом зависит от уровня экономического развития самой страны, достаточной поддержки правительства, правильного понимания и информированности общества, самих медицинских работников о посмертном донорстве и его пользы для граждан, нуждающихся в трансплантации органов. Introduction: despite a sufficient number of transplantation centers, the presence of qualified specialists, modern technical equipment of the clinic, state financing, the number of organs from posthumous donors in Kazakhstan remains catastrophically low. One of the reasons for the failures of citizens to participate in the program of organ donation is religious beliefs. The goal is to highlight the role of Islamic religion and tengrism in the development of posthumous donation, as well as study the current position in transplantation in the Republic of Kazakhstan. Search strategy: In order to collect information about the role of Islamic religion and Tengrism in the donation of the organs, a review of literature was carried out in Scopus, Pubmed, National Library of Medicine, Embase, Medline, Google Academic, analyzed data from the Republican Center for Coordination of Transplantation and High-Tech Medical Services of the Ministry of Health of the Republic of Kazakhstan on issues of transplantation activities in Kazakhstan. Results: The current state in relation to deceased organ donation and transplantation in Kazakhstan as a whole showed a heterogeneous form. The data obtained showed that the transplantation of organs, especially posthumous donation, requires radical changes. The ambiguous role of the Islamic religion, as well as the concept of tengrism on the development of deceased organ donation, was revealed. The legislative framework, awareness and stereotype of the thinking of society regarding donation, infrastructure, equipping the necessary and related education for the development of transplantation need improvements. Conclusion: the development of the deceased organ donation of any country largely depends on the level of economic development of the country, sufficient support for the government, the correct understanding and awareness of society, the medical workers themselves about deceased organ donation and its benefits for citizens who need transplantation of organs. Кіріспе: Трансплантация орталықтарының жеткілікті санына, білікті мамандардың болуына, клиникалардың заманауи техникалық жарақтандырылуына, мемлекеттік қаржыландыруға қарамастан, Қазақстанда қайтыс болған донорлардан ағзаларды транспланттау саны апатты түрде төмен болып қалуда. Азаматтардың дене мүшелерін беру бағдарламасына қатысудан бас тартуының бір себебі – діни сенім. Мақсаты – ислам діні мен тәңіршілдіктің қайтыс болғаннан кейінгі донорлықты дамытудағы рөлін көрсету, сондай-ақ Қазақстан Республикасындағы трансплантациялық қызметтегі қазіргі жағдайды зерттеу. Іздеу стратегиясы: Ағза донорлығындағы ислам діні мен тәңіршілдіктің рөлі туралы ақпарат жинау мақсатында Scopus, PubMed, National Library of Medicine, Embase, MedLine, Google Academicсайттарында әдебиеттерге шолу жүргізілді, сондай-ақ Республикалық зерттеу орталығының деректері. Қазақстан Республикасының денсаулық сақтау саласындағы трансплантология және жоғары технологиялық медициналық қызметтерді үйлестіру Қазақстандағы ағзалар транспланттау қызмет мәселелері бойынша талданды. Нәтижелер: Жалпы Қазақстандағы қайтыс болғаннан кейін донорлық және ағзалар транспланттау қызметке қатысты ағымдағы жағдай біркелкі емес көріністі көрсетті. Нәтижелер ағзаларды транспланттау, әсіресе қайтыс болғаннан кейін донорлық түбегейлі өзгерістерді қажет ететінін көрсетті. Қайтыс болғаннан кейін донорлықты дамытудағы ислам дінінің, сондай-ақ тәңіршілдік концепциясының даулы рөлі анықталды. Ағзаларды транспланттауды дамыту үшін донорлыққа, инфрақұрылымға, қажетті құрал-жабдықтарға және соған байланысты білім беруге қатысты заңнамалық базаны, халықтың хабардарлығы мен көз қарасын жетілдіру қажет. Қорытынды: Кез келген елде қайтыс болғаннан кейінгі донорлықтың дамуы көбінесе елдің өзінің экономикалық даму деңгейіне, жеткілікті мемлекеттік қолдауға, қоғамның, медицина қызметкерлерінің қайтыс болғаннан кейінгі донорлық және оның ағзаларды транспланттауға мұқтаж азаматтарға тигізетін пайдасы туралы дұрыс түсініп, хабардар болуына байланысты.