Аңдатпа
В данной статье рассматривается проблемный метод как эффективное средство развития исследовательских навыков учащихся на уроках русского языка литературы. Цель исследования заключается в теоретическом обосновании и практической реализации данного метода для развития у учащихся навыков критического анализа, способности к размышлениям и самостоятельному поиску решений проблемных ситуаций. Основные идеи исследования опираются на реализации активных методов обучения на уроках “Русский язык и литература”, которые создают условия для развития межпредметных связей. Ключевыми направлениями работы являются анализ проблемных ситуаций, выявление их влияния на развитие исследовательских навыков учащихся, разработка методических рекомендаций для реализации в педагогической практике. В процессе проведения исследования применялись следующие методы: анализ литературы, наблюдение за учебной деятельностью учащихся 10 классов с казахским языком обучения Назарбаев Интеллектуальной школы физико-математического направления г. Талдыкорган. Были применены качественные и количественные методы сбора данных, включая анкетирование учащихся 10 классов, анализ продуктов деятельности. Результаты исследования показывают, что использование проблемного метода способствует повышению интереса к предметам, устойчивых навыков работы с различными текстами (сплошными и несплошными), анализу данных, систематизации информации, обоснованной аргументации при защите и представлении проектов. Анализ практики выявил положительное влияние проблемного метода на развитие предметных компетенций и исследовательских навыков учащихся, в частности, умения применять знания на практике и вести самостоятельную учебно-исследовательскую деятельность. Ценность проведенного исследования заключается в том, что проблемный метод – это универсальный технология для развития навыков высокого порядка у обучающихся, что говорит о необходимости внедрения его в практику преподавания и обучения. Практическое значение работы состоит в выработке рекомендаций для учителей основных принципов работы при проблемном обучении и способов их успешного решения учащимися. Бұл мақалада проблемалық әдіс орыс тілі мен әдебиеті сабақтарында оқушылардың зерттеу дағдыларын дамытудың тиімді құралы ретінде қарастырылады. Зерттеудің мақсаты оқушылардың сыни талдау дағдыларын, ойлау қабілетін және проблемалық жағдаяттардың шешімдерін өз бетінше іздеп табу қабілетін дамыту үшін осы әдістің теориялық негізделуі мен практикалық іске асырылуы болып табылады. Зерттеудің негізгі идеялары пәнаралық байланыстарды дамытуға жағдай жасайтын "Орыс тілі мен әдебиеті" сабақтарында оқытудың белсенді әдістерін жүзеге асыруға негізделген. Жұмыстың негізгі бағыттары проблемалық жағдайларды талдау, олардың оқушылардың зерттеу дағдыларын дамытуға әсерін анықтау, педагогикалық практикада іске асыру үшін әдістемелік ұсынымдарды әзірлеу болып табылады. Зерттеу барысында келесі әдістер қолданылды: әдебиеттерді талдау, Талдықорған қ.аласындағы физика-математика бағытындағы Назарбаев Зияткерлік мектебінің қазақ тілінде оқытылатын 10- сынып оқушыларының оқу іс-әрекетін бақылау. Деректерді жинаудың сапалық және сандық әдістері, соның ішінде 10-сынып оқушыларының арасында сауалнама жүргізу, әрекет өнімдерін талдау қолданылды. Зерттеу нәтижелері проблемалық әдісті қолдану оқушылардың пәндерге деген қызығушылығының, әртүрлі мәтіндермен (тұтас және тұтас емес) жұмыс істеудің тұрақты дағдыларының, деректерді талдау, ақпаратты жүйелеу, жобаларды қорғау мен ұсынуда дәлелдерге негізделу дағдыларының арттыруына ықпал ететінін көрсетеді.Тәжірибені талдау барысында проблемалық әдістің оқушылардың пәндік құзыреттіліктері мен зерттеу дағдыларының дамуына, атап айтқанда, білімді практикада қолдану және өз бетінше оқу-зерттеу қызметін жүргізу қабілетіне оң әсерін анықтады. Зерттеудің құндылығы: проблемалық әдіс – білім алушылардың жоғары деңгейлі дағдыларын дамытудың әмбебап технологиясы болып табылады, оны білім беру мен оқыту тәжірибесіне енгізу қажеттілігін көрсетеді. Жұмыстың практикалық маңыздылығы мұғалімдерге ұсыныстар әзірлеу және проблемалық оқыту кезінде жұмыстың негізгі принциптері мен оқушылардың оларды сәтті шешу жолдарын анықтау болып табылады, сонымен қатар пәнаралық білімді жүзеге асыруға баса назар аударылады, мысал ретінде биологиямен байланысты айтуға болады. This article discusses the problem-based method as an effective means of developing research skills in students during Russian language and literature lessons. The aim of the study is to provide a theoretical justification and practical implementation of this method to develop students' skills in critical analysis, the ability to reflect, and to independently search for solutions to problematic situations. The main ideas of the research are based on the implementation of active teaching methods in the lessons of "Russian Language and Literature,"which create conditions for the development of interdisciplinary connections During the course of the research, the following methods were applied: literature analysis, observation of the academic activities of students in grades 10 with the Kazakh language of instruction of the Nazarbayev Intellectual School of Physics and Mathematics in Taldykorgan. Qualitative and quantitative data collection methods were applied, including surveys of 10th-grade students and analysis of their work products. The results of the study show that the use of the PBL method contributes to increased interest in the subjects, the development of stable skills in working with various texts, data analysis, information systematization, and reasoned argumentation when defending and presenting projects. The analysis of practice revealed a positive impact of the PBL method on the development of subject competencies and research skills, particularly the ability to apply knowledge in practice and conduct independent academic and research activities. The value of the conducted research lies in the fact that the PBL method is a universal technology for developing higher-order skills, which indicates the need for its implementation in teaching and learning practices. The practical significance of the work is in developing recommendations for teachers and identifying the main principles of PBL and ways to successfully solve them by students. The research also emphasizes the implementation of interdisciplinary knowledge, such as in biology.