РАННЯЯ ИСТОРИЯ ФОРМИРОВАНИЯ ДРЕВНЕЙ ДЕЛЬТЫ СЫРДАРЬИ И ЕЕ ЗАСЕЛЕНИЯ (ПО АРХЕОЛОГИЧЕСКИМ ДАННЫМ ДО НАЧАЛА I ТЫС. Н. Э.)

2025

Толық мәтін Ашық қол жеткізу: Hybrid Метадеректер (CSL-JSON)
DOI 10.71414/2181-032x-2023-1-28-28-41
Деректер сенімділігі 70 орташа
Бұл баға қалай есептеледі

Ол жазбаның өзінің тексерілетін белгілерінен құралады: мақаланың DOI-і бар ма, оның деректерін қанша тәуелсіз дереккөз растады, міндетті өрістер толтырылған ба және соңғы растау қаншалықты жаңа. Дереккөздер арасындағы алшақтық пен идентификатордың болмауы бағаны төмендетеді. 80-нен бастап мән жазбаның қосымша тексерусіз жарияланғанын, 60-тан 79-ға дейін — оның сенімділігі төмен күйде жарияланғанын және қолмен тексеру ұсынылатынын білдіреді. Редактор қолмен тексерген жазбаны қайта есептеу 90-нан төмен түсірмейді. Бұл — мақаланың өзіне емес, ол туралы деректерімізге берілген баға.

Аңдатпа

В статье рассматривается история оседло-земледельческих культур Восточного Приаралья, требующаяизучения с учетом влияния гидрографического фактора из-за тесной связи с функционированиемамударьинских и сырдарьинских дельтовых протоков. В древней дельте Сырдарьи выделяются четыресистемы протоков: Инкардарья, Жанадарья, Кувандарья и Пракувандарья. Установлено, что южная,Инкардарьинская система русел, и самая северная, Пракувандарьинская, функционировали уже в эпохунеолита и бронзы. В раннем железном веке на территории древней Сырдарьинской дельты расселяютсясакские племена. Во второй половине I тыс. до н. э. режим обводнения южных дельтовых протоковменяется. Вероятно, уже в середине I тыс. до н. э. отмирают некоторые участки водотока в среднем теченииИнкардарьи, прежде всего в южном ее русле. В это же время формируется более выпрямленноеширотное русло Жанадарьи. В южной части дельты, на широтных руслах Жанадарьи и старицах Инкардарьи,создаются благоприятные условия для формирования оседлой земледельческо-скотоводческойкультуры, хозяйство которой основывалось на отгонном скотоводстве и ирригационном земледелии.Такой культурой явилась Чирикрабатская археологическая культура, сложившаяся, по мнению исследователей,на основе культуры сакского населения. Наряду с этим, ее формирование шло под влияниемдревнеземледельческих культур Средней Азии.