Аңдатпа
Introduction. Data from the World Health Organization show that chronic obstructive pulmonary disease (COPD) has become an important contributor to the global burden of non-communicable diseases [5]. COPD affects 12% of the global population or 300 million people and it is the 12th most prevalent cause of years of life lost globally and the fourth leading cause of death [30]. An estimated 1.4 million individuals in Kazakhstan may be affected by COPD. Tobacco smoking, occupational and environmental exposures including workplace dusts and chemicals, and smoke from home cooking and heating fuels are the main risk factors for COPD [6, 10, 23]. Aim. To study the prevalence of risk factors and symptoms of COPD among the adult population of Zhambyl region. Materials and Methods.The descriptive cross-sectional study was conducted in the Zhambyl Region, the southern of the Kazakhstan. The study included people aged 18-69 years who were willing to give informed consent. The type of data distribution was tested using the Kolmogorov‒Smirnov test. Because the data distribution was normal, descriptive statistics were generated by computing the mean and the standard deviation (SD). Qualitative data are presented in absolute numbers and percentages. Pearson's chi-square (χ2) test was used to evaluate differences in frequencies. The critical value was considered significant at p < 0.05. Results. The level of current tobacco use among survey participants was 10.1%. The proportion of male smokers was 38.2%, female smokers 3.2%, and those using non-smoking tobacco products 3.4%. A total of 89.7% of men and 47.8% of women smoked daily. Of the respondents, 20% reported more frequent coughs and 27.5% more frequent colds. In addition, 20% of respondents had a history of chronic bronchitis and 14% had a history of pneumonia. Conclusion. We found a significant prevalence of respiratory symptoms for COPD such as coughing, shortness of breath, and chronic bronchitis. Tobacco smoking emerged as the most important risk factor, with a significant number of respondents reporting current smoking habits and exposure to passive smoking. Reducing the prevalence of COPD, a silent disease that affects public health, should be a national priority. Введение. Данные Всемирной организации здравоохранения показывают, что хроническая обструктивная болезнь легких (ХОБЛ) стала важным фактором глобального бремени неинфекционных заболеваний [5]. ХОБЛ поражает 12% мирового населения, или 300 миллионов человек, и является 12-й по распространенности причиной потери лет жизни во всем мире и четвертой по значимости причиной смерти [30]. По оценкам, 1,4 миллиона человек в Казахстане могут страдать от ХОБЛ. Курение табака, профессиональное воздействие и воздействие окружающей среды, включая пыль и химические вещества на рабочем месте, а также дым от домашнего приготовления пищи и топлива для отопления являются основными факторами риска ХОБЛ [6, 10, 23]. Цель исследования. Изучить распространенность факторов риска и симптомов ХОБЛ среди взрослого населения Жамбылской области. Материалы и методы исследования. Описательное перекрестное исследование проводилось в Жамбылской области, на юге Казахстана. В исследовании приняли участие люди в возрасте от 18 до 69 лет и готовые дать информированное согласие. Тип распределения данных проверялся с помощью теста Колмогорова-Смирнова. Поскольку распределение данных было нормальным, описательная статистика была получена путем вычисления среднего значения и стандартного отклонения (SD). Качественные данные представлены в абсолютных числах и процентах. Для оценки различий в частотах использовался тест хи-квадрат Пирсона (χ2). Критическое значение считалось значимым при p < 0,05. Результаты. Уровень текущего потребления табака среди участников опроса составил 10,1%. Доля курящих мужчин составила 38,2%, курящих женщин - 3,2%, употребляющих некурительные табачные изделия - 3,4%. В общей сложности 89,7 % мужчин и 47,8 % женщин курили ежедневно. Среди респондентов 20 % отметили частый кашель и 27,5% более частые простудные заболевания. Также, у 20 % респондентов в анамнезе был хронический бронхит, а у 14% - пневмония. Заключение. Мы обнаружили значительную распространенность респираторных симптомов, связанных с ХОБЛ, таких как кашель, одышка и хронический бронхит. Курение табака является наиболее важным фактором риска, при этом значительное число респондентов сообщили о существующих привычках к курению и подверженности пассивному курению. Профилактика основных факторов риска, связанных с развитием ХОБЛ, должна стать национальным приоритетом, чтобы снизить распространенность этого тихого заболевания, представляющего собой угрозу общественному здоровью. Кіріспе. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының деректері бойынша өкпенің созылмалы обструктивті ауруы (ӨСОА) жұқпалы емес аурулардың жаһандық ауыртпалығына маңызды үлес қосады [5]. ӨСОА әлем халқының 12%-ына немесе 300 миллион адамға әсер етеді және дүние жүзінде жоғалған өмірдің 12-ші себебі және өлімнің төртінші негізгі себебі [30]. Қазақстанда 1,4 миллион адам ӨСОА-дан зардап шегуі мүмкін деген болжам бар. Темекі шегу, кәсіптік және қоршаған орта әсерлері, соның ішінде жұмыс орнындағы шаң мен химиялық заттар, сондай-ақ үйде пісіру мен жылыту отынының түтіндері ӨСОА-ның негізгі қауіп факторлары болып табылады [6, 10, 23]. Зерттеу мақсаты. Жамбыл облысының ересек тұрғындары арасында ӨСОА қауіп факторлары мен симптомдарының таралуын зерттеу. Зерттеу материалдары мен әдістері. Оңтүстік Қазақстандағы Жамбыл облысында сипаттамалық қима зерттеу жүргізілді. Зерттеуге 18 бен 69 жас аралығындағы және ақпараттандырылған келісім беруге дайын адамдар қатысты. Деректерді тарату түрі Колмогоров-Смирнов тесті арқылы тексерілді. Деректердің таралуы қалыпты болғандықтан, сипаттамалық статистика орташа және стандартты ауытқуды (SD) есептеу арқылы алынды. Сапалық деректер абсолютті сандармен және пайыздармен берілген. Жиіліктердегі айырмашылықтарды бағалау үшін Пирсон хи-квадрат сынағы (χ2) қолданылды. Критикалық мән p <0,05 кезінде маңызды деп саналды. Нәтижелері. Сауалнамаға қатысушылар арасында темекіні ағымдағы тұтыну деңгейі 10,1% құрады. Шылым шегетін ерлердің үлесі 38,2%, әйелдердің үлесі 3,2% және түтінсіз темекі бұйымдары – 3,4% құрады. Темекіні күнделікті ерлердің 89,7% және әйелдердің 47,8% шегетіні анықталды. Респонденттердің 20% жиі соңғы кездері жиі жөтелетінін және 27,5% суық тиюдің жиі болатынын атап өтті. Сондай-ақ, респонденттердің 20%-ында созылмалы бронхит, 14%-ында пневмония болған. Қорытынды. Жөтел, ентігу және созылмалы бронхит сияқты ХОБЛ-мен байланысты респираторлық симптомдардың едәуір таралғанын анықтадық. Темекі шегу ең маңызды қауіп-қатер факторы болып табылады, бұл ретте респонденттердің едәуір бөлігі темекі шегу әдеттері мен пассивті темекі шегуге бейімділігі туралы хабарлады. ӨСОА дамуымен байланысты негізгі қауіп факторларының алдын алу қоғамдық денсаулыққа қауіп төндіретін осы үнсіз аурудың таралуын азайту үшін ұлттық басымдыққа айналуы тиіс.