Аңдатпа
Introduction. Established in 2021, the Lipid Clinic Network of Kazakhstan is dedicated to creating a global framework for consistent standards in diagnosing, managing, and treating lipid disorders, guided by the European Society of Cardiology and European Atherosclerosis Society (further - ESC/EAS) Guidelines on dyslipidaemia management. The aim is to evaluate pillars for LCN in Kazakhstan and assess the feasibility of dyslipidemia clinics and implementation atherosclerosis project in Kazakhstan. Materials and methods. This is a cross-sectional survey with 8 questions to explore the organization of a lipid clinic network in Kazakhstan. 28 clinics took part and respondents were anonymous. The questionnaire was based on EAS LCN evaluation. Results. 54 % of dyslipidemia clinics are located in outpatient department and 11% of clinics are located as a sub-department within a cardiology department or similar in the hospital. 71% of clinics (20) show connections to hospital departments including diabetes, endocrinology and rare disease units. The staff composition of LCN Kazakhstan is: physicians - 26, nurses - 20, geneticist expert in dyslipidemias’ - 1, dietitian – 4, nutritionist - 0. A majority of clinics (53.60%) are situated in outpatient departments, highlighting a prevalent reliance on outpatient care for lipid-related services. The physician and nurse staffing levels align with LCN-EAS standards, the lack of nutritionists, geneticists, and dietitians represents a significant gap in the multidisciplinary care model advocated by the EAS. Capacity to provide therapeutic education on lifestyle changes, cardiovascular disease (CVD) prevention, and adherence to treatment is present in 16 clinics. Conclusion. Some criteria of LCN Kazakhstan are aligned with EAS LCN requirements in terms of data management, location, facility and the, management of the interaction with the patients. However, composition of staff, clinical trial management and connection within the health service infrastructure and patient referral need to be enhanced. Введение: Липидная Клиническая Сеть (далее – ЛКС) Казахстана, созданная в 2021 году, посвящена созданию глобальной структуры для стандартизированного подхода к диагностике, управлению и лечению липидных нарушений, руководствуясь рекомендациями Европейского общества кардиологии и Европейского общества атеросклероза (далее – ЕОК/ЕОА) по управлению дислипидемией. Цель. Оценка основных направлений Липидной клинической сети Казахстана и оценка осуществимости работы клиник по лечению дислипидемий и реализации проекта по атеросклерозу в Казахстане. Материалы и методы: Исследование было выполнено методом поперечного опроса, состоящего из 8 вопросов, направленных на изучение организации сети липидных клиник в Казахстане. В исследовании приняли участие 28 клиник, респонденты опроса были анонимными. Анкета была разработана на основе оценки ЛКС Европейского общества атеросклероза. Результаты: 54% клиник дислипидемии расположены в амбулаторных отделениях, и 11% клиник функционируют в качестве подотделов в кардиологических отделениях или аналогичных подразделениях больниц. 71% клиник (20) демонстрируют связь с больничными отделениями, такими как диабетология, эндокринология и отделения редких заболеваний. Согласно результатам опроса, персонал ЛКС Казахстана распределен следующим образом: врачи – 26, медсестры – 20, специалист по генетике дислипидемий – 1, диетолог – 4, нутриционистов нет. Значительное большинство клиник (53,60%) расположено в амбулаторных отделениях, что подчеркивает зависимость от амбулаторной помощи в предоставлении липидных услуг. Количество врачей и медсестер соответствует стандартам ЛКС-ЕОА, однако нехватка нутриционистов, генетиков и диетологов представляет значительный пробел в многопрофильной модели ухода, рекомендованной ЕОА. Возможность предоставить терапевтическое обучение по изменению образа жизни, профилактике сердечно-сосудистых заболеваний (ССЗ) и соблюдению режима лечения присутствует в 57% клиник. Заключение: Некоторые критерии ЛКС Казахстана соответствуют требованиям ЕОА в части управления данными, местоположения, инфраструктуры и взаимодействия с пациентами. Однако необходимо улучшение в составе персонала, управлении клиническими исследованиями, а также в интеграции с медицинской инфраструктурой и направлениях пациентов. Кіріспе: Қазақстанның Липидтік Клиникалар Желі (ары қарай – ЛКЖ) 2021 жылы құрылып, липидті бұзылуларды диагностикалау, басқару және емдеуде тұрақты стандарттар жасауға бағытталған, бұл жұмыс Еуропалық Кардиология Қоғамының және Еуропалық Атеросклероз Қоғамының (ары қарай – ЕКҚ/ЕАҚ) дислипидемияны басқару бойынша нұсқауларына негізделеді. Бұл зерттеудің мақсаты – Қазақстандағы липидтік клиникалар желісінің негізгі тіректерін бағалау және Қазақстандағы дислипидемия клиникаларының тиімділігін және атеросклероз жобасын іске асыруды бағалау. Материалдар мен әдістер: Бұл зерттеу Қазақстандағы липидтік клиникалар желісін ұйымдастыруды зерттеуге арналған 8 сұрақтан тұратын көлденең кескіндемелі сауалнама әдісін қолданды. 28 клиника қатысты, сауалнамаға қатысушылар жасырын болды. Сауалнама ЕАҚ Липидтік клиникалар желісін бағалау негізінде әзірленген. Нәтижелер: Дислипидемия клиникаларының 54%-ы амбулаторлық бөлімде орналасқан, ал 11%-ы кардиология бөлімінің немесе аурухана ішіндегі басқа бөлімнің бір бөлімі ретінде орналасқан. Клиникалардың 71%-ы (20) қант диабеті, эндокринология және сирек аурулар бөлімдерімен байланыстар көрсеткен. Сауалнама нәтижелері бойынша ЛКЖ Қазақстандағы қызметкерлер құрамы келесідей бөлінген: дәрігерлер – 26, медбикелер – 20, дислипидемия бойынша генетик маманы – 1, диетолог – 4, ал тағамтанушы жоқ. Клиникалардың басым бөлігі амбулаторлық бөлімдерде орналасқан, бұл липидтік қызмет көрсету үшін амбулаторлық көмекке үлкен тәуелділікті көрсетеді. Дәрігерлер мен медбикелердің штаты ЛКЖ-ЕАҚ стандарттарына сәйкес келеді, алайда тағамтанушылар, генетиктер және диетологтардың жетіспеушілігі көпсалалы күтім моделіндегі елеулі олқылық болып табылады. Клиникалардың 57%-ында өмір салтын өзгерту, жүрек-қантамыр ауруларының алдын алу және емдеу режиміне бейімделуге арналған терапиялық білім беру мүмкіндігі бар. Қорытынды: ЛКЖ Қазақстанның кейбір критерийлері ЕАҚ ЛКЖ талаптарына деректерді басқару, орналасу орны, мекеме және пациенттермен өзара әрекеттесуді басқару тұрғысынан сәйкес келеді. Дегенмен, қызметкерлер құрамы, клиникалық зерттеулерді басқару және денсаулық сақтау жүйесіндегі байланыстыру мен пациенттерді бағыттау жақсартуды қажет етеді.