Аңдатпа
Введение.Каротидная хемодектома (КХ) – редкая доброкачественная опухоль, возникающая из параганглионарных клеток каротидного гломуса, сдавливающая жизненно важные органы в области шеи. Диагностика и лечение КХ остаются сложными задачами, несмотря на широкое историческое изучение. Цель исследования. Выявление наиболее эффективных методов среди современных подходов в диагностике и лечении КХ и определение перспективных направлений для исследования. Методы.Проанализировано 64 публикации на тему КХ, включая обсервационные ретроспективные исследования, системные обзоры и мета-анализы с применением баз данных PubMed/Medline, Web of Science и e-Library.ru. Изучены актуальные представления об этиологии, классификация, клинические и инструментальных методы диагностики, и рассмотрены современные лечебные подходы. Результаты.В диагностике каротидной хемодектомы ключевую роль играет КТ-ангиография, которая позволяет детализировать структуру и положение опухоли. Этот метод дополняется классификацией PUMCH и методикой измерения дистального сегмента ВСА, что помогает врачам более точно планировать операционное вмешательство. Особое внимание уделяется предоперационному планированию, так как оно позволяет минимизировать риски и улучшить результаты лечения. Для снижения интраоперационной кровопотери используется предоперационная эмболизация питающих артерий, которая также облегчает хирургическое удаление опухоли. Некоторые организационные мероприятия оптимизируют лечебные исходы и минимизируют периоперационные риски, увеличивая безопасность и предсказуемость процесса лечения. Выводы.Несмотря на сложности в диагностике и высокие периоперационные риски, развитие новых методов и мультидисциплинарный подход обещают улучшение результатов лечения КХ. Необходимы дальнейшие исследования для оптимизации диагностических и лечебных стратегий. Introduction:Carotid body tumor (CBT) is a rare, non-cancerous tumor that arises from the paraganglionic cells of the carotid glomus. It can cause compression of vital organs in the neck, making diagnosis and treatment a challenge. Aim:The purpose of this study is to identify effective methods for diagnosing and treating CBT, as well as to detect promising areas for future research. Search strategy: We analyzed 64 publications on CBT, including observational retrospective studies, systematic reviews, and meta-analyses, using databases such as PubMed/Medline, Web of Science, and e-Library.ru. We studied the current concepts of etiology, classification, clinical and instrumental diagnostic methods, and modern therapeutic approaches. Results:Modern methods for diagnosing CBT include CT-angiography, complemented by the PUMCH classification and the method of ICA distal segment measuring. These methods provide accurate preoperative planning. In treatment, early radical removal of the tumor is preferred, while preoperative embolization of the feeding arteries reduces the risks of blood loss and simplifies surgical intervention. Some organizational measures also optimize therapeutic outcomes and minimize perioperative risks, increasing the safety and predictability of the treatment process. Conclusions:Although diagnosing CBT can be challenging and risky, the development of new methods and a multidisciplinary approach show promise for improving treatment outcomes. Further research is needed to optimize diagnostic and treatment strategies. Каротидті хемодектома (КХ) - сирек кездесетін қатерсіз ісік, каротидті гломустың параганглионды жасушаларынан пайда болып, мойын аймағындағы өмірлік маңызды мүшелерді қысады. КХ диагностикасы және емі кең тарихи зерттеулерге қарамастан күрделі мәселелер болып қала береді. Зерттеудің мақсаты. КХ диагностика мен емі заманауи тәсілдер арасында ең тиімді әдістерді анықтау және зерттеудің перспективалық бағыттарын анықтау. Іздеу стратегиясы. PubMed/Medline, Web of Science және e-Library.ru мәліметтер базасын қолдана отырып, ретроспективті бақылау зерттеулерін, жүйелік шолуларды және мета-талдауларды қоса алғанда, КХ тақырыбындағы 64 басылым талданды. Этиология, жіктеу, диагностиканың клиникалық және аспаптық әдістері туралы өзекті идеялар зерттеліп, заманауи емдеу тәсілдері қарастырылды. Нәтижелер. КХ диагностикалаудың заманауи әдістемесі КТ-ангиографиясын қамтиды, ол PUMCH классификациясымен және ішкі каротид артериясының дистальды сегментін өлшеу әдістемесімен тиімді толықтырыла отырып, операция алдындағы нақты жоспарлауға көмектеседі. Емдеуде ісікті ерте радикалды алып тастауға басымдық беріледі, операция алдындағы қоректендіру артерияларының эмболизациясы қан жоғалту қаупін азайтады және отасын жеңілдетеді. Кейбір ұйымдастырушылық шаралар емдеу нәтижелерін оңтайландырады және емдеу процесінің қауіпсіздігі мен болжамдылығын арттыра отырып, периоперативті қауіп-қатерін азайтады. Қорытындылар. Диагностикадағы қиындықтарға және жоғары периоперациялық қауіп-қатерге қарамастан, жаңа әдістердің дамуы және көпсалалы тәсіл КХ емдеу нәтижелерін жақсартуға себептеседі. Диагностикалық және емдеу стратегияларын оңтайландыру үшін қосымша зерттеулер қажет.