Аңдатпа
Introduction. Thyroid cancer is one of the most common endocrine malignancies. Radioactive iodine I131 is the baseline drug in the therapy of patients with differentiated thyroid cancer (DTC); however, 5% to 15% of DTC and 50% of metastatic DTC are not amenable to radioactive iodine I131 therapy. Some patients suffer from recurrent disease after complex treatment. Recurrent disease is often resistant to radioiodine and shows a poor response to radioactive iodine therapy. The aim. To analyze the publications devoted to the problems of radioiodine-resistant thyroid cancer and their clinicopathological and molecular-genetic characteristics. Search strategy. The literature search was performed in the electronic databases Web of Science Core Collection, Scopus, Google Scholar over the past 5 years: from 2018 to 2023. Inclusion criteria were systematic reviews, original articles. Exclusion criteria were articles of poor methodological quality, duplication, missing or incomplete data in articles, case reports, letters, editorials, and expert opinions. 135 articles were found, of which 88 were selected for analysis. Results of the research. According to the material studied, special attention is now paid to the presence of driver mutations, such as telomerase reverse transcriptase promoter mutations TERT, BRAF V600E, NRAS, which show an aggressive genetic pattern; they can also be used for patient risk stratification when determining radioiodine resistance in patients. In addition, histological examination of the tumor is also one of the most important predictors of DTC prognosis. Conclusion. Based on the analysis of publications, we can conclude that significant progress has been made over the past decades in understanding the molecular mechanisms that cause the malignant evolution of DTC and the development of radioiodine resistance. Given the relationship between molecular and histological heterogeneity, the selection of tumor samples for molecular genetic analysis should be based on the results of histological evaluation of the entire tumor. Comprehensive molecular genetic analysis, as well as histological characteristics of the tumor, will subsequently play an important role in stratifying patients and determining further patient management tactics. Введение. Рак щитовидной железы является одним из наиболее распространенных злокачественных новообразований эндокринной системы. Радиоактивный йод I131 является базисным препаратом в терапии пациентов с дифференцированным раком щитовидной железы (ДРЩЖ); однако от 5% до 15% дифференцированных раков щитовидной железы и 50% метастатических ДРЩЖ не поддаются лечению радиоактивным йодом I131. Некоторые пациенты страдают от рецидивов заболеваний после комплексного лечения. Рецидивирующее заболевание часто оказывается устойчивым к радиоактивному йоду и показывает низкий ответ на радиойодтерапию. Цель. Проанализировать публикации, посвященные проблемам радиойодрезистентного рака щитовидной железы и их клинико-патологическим и молекулярно-генетическим характеристикам. Стратегия поиска.Поиск литературы был осуществлен в электронных базах Web of Science Core Collection, Scopus, Google Scholar за последние 5 лет: с 2018 по 2023 годы. Критериями включения являлись систематические обзоры, оригинальные статьи. Критериями исключения являлись статьи низкого методологического качества, случаи дублирования, отсутствия или неполные данные в статьях, отчеты о клинических случаях, письма, редакционные статьи и мнения экспертов. Были найдены 135 статей, из них 88 были выбраны для анализа. Результаты исследования. Согласно изученному материалу, на сегодняшний день особое внимание уделяется наличию драйверных мутации, таких как мутации промотора обратной транскриптазы теломеразы TERT, BRAF V600E, NRAS, которые демонстрируют агрессивную генетическую картину, они также могут быть включены для стратификации риска пациентов в определении радиорезистентности у пациентов. Более того, гистологическое исследование опухоли также является одним из ключевых предикторов прогноза ДРЩЖ. Выводы. Исходя из анализа публикаций, можно сделать вывод, что за последние несколько десятилетий достигнут значительный прогресс в понимании молекулярных механизмов, вызывающих злокачественную эволюцию ДРЩЖ и развитию радиойодрезистентности. Учитывая связь между молекулярной и гистологической гетерогенностью, отбор образцов опухоли для молекулярно-генетического анализа должен основываться на результатах гистологической оценки всей опухоли. Комплексный молекулярно-генетический анализ, а также гистологическая характеристика опухоли в последующем будет играть важную роль в стратификации пациентов и определения дальнейшей тактики ведения пациента. Кіріспе. Қалқанша безінің қатерлі ісігі - эндокриндік жүйенің ең көп таралған қатерлі ісіктерінің бірі. Радиоактивті йод I131 қалқанша безінің сараланған обыры (ҚБСО) бар науқастарды емдеудегі негізгі препарат болып табылады, алайда, қалқанша безінің сараланған обырының 5%-15% дейін жəне50% метастаздық ҚБСО I131 радиоактивті йодпен емдеуге төзімді болып келеді. Кейбір науқастар кешенді емдеуден кейінгі рецидивтерден зардап шегеді. Қайталанатын ауру жиі радиойодқа төзімді болып келеді жəне радиойодты терапияға нашар жауап береді. Мақсаты. Радиойодқа төзімді қалқанша безінің қатерлі ісігі мəселелеріне жəне олардың клинико-патологиялық жəне молекулалық-генетикалық сипаттамаларына арналған жарияланымдарды талдау. Іздеу стратегиясы. Əдебиеттерді іздеу Web of Science Core Collection, Scopus, Google Scholar электронды базаларында соңғы 5 жылдың ішіндегі: 2018 жыл мен 2023 жылдар аралығында жүргізілді. Қосылу критерийлеріне жүйелі шолулар, түпнұсқа мақалалар енгізілді. Алып тастау критерийлеріне əдістемелік сапасы төмен мақалалар, мақалалардағы деректердің қайталануы, жетіспейтін немесе толық емес деректері, жағдайлық есептер, хаттар, редакциялық мақалалар жəне сараптамалық қорытындылар кірді. 135 мақала табылып, оның88-і талдауға іріктеліп алынды. Зерттеу нəтижелері. Зерттеу нəтижесі гистологиялық, Ki-67 LI экспрессиясының иммуногистохимиялық(ИГХ) зерттеулерін жүргізу радиойодқа төзімді қалқанша безінің сараланған қатерлі ісігінде маңызды болжамы болып табылатынын көрсетті. Сондай-ақ BRAFV600E/TERTp, BRAFV600E/NRAS драйверлік мутацияларының қатаркездесуі агрессивті клинико-патологиялық сипаттамалармен жəне радиойодқа төзімділіктіңпайда болуымен байланысты болуы мүмкін, бұл өз кезегінде емдеу тактикасын анықтаудамаңызды болып табылады. Қорытынды. Қорытындылай келе, радиойодқа төзімді қалқанша безінің қатерлі ісігінің клинико-патологиялық жəне молекулалық сипаттамаларын анықтау үшін гистологиялық, Ki-67 LI экспрессиясының иммуногистохимиялық(ИГХ) зерттеулерін жүргізу, сондай-ақ TERTp, BRAFV600E, NRAS мутацияларына молекулалық-генетикалық зерттеу жүргізу қажет. Бұл көрсеткіштерді одан əрі зерттеу өзекті мəселе болып табылады жəне қосымша зерттеулерді қажет етеді.