Аңдатпа
Введение. Исследований, посвященных изучению влияния факторов окружающей среды на риск развития воспалительных заболеваний кишечника (ВЗК) в странах западного мира очень много, но аналогичные исследования в Казахстане до настоящего времени не проводились. Цель исследования: изучить факторы риска окружающей среды связанные с ВЗК среди населения Казахстана. Материалы и методы исследования. Исследование «случай-контроль» проводилось на базе научно-исследовательского института кардиологии и внутренних болезней, с применением метода анкетирования для выяснения ассоциаций факторов риска с ВЗК. Опрос проводился с октября 2019 года по январь 2020 года. В исследовании приняли участие 65 пациентов с ВЗК и 173 респондентов без данной патологии. Для выявления ассоциаций между факторами риска и наличием ВЗК использовалась процедура логистической регрессии, оценочным параметром выступил показатель отношения шансов (ОШ) с 95% доверительным интервалом (ДИ). Результаты. Факторами, ассоциированными с повышением шансов ВЗК были нерегулярный прием пищи (р=0,043; ОШ=3,61 [95% ДИ: 1,04-12,51]), потребление рыбы и морских продуктов (р=0,000; ОШ=15,77 [95% ДИ: 4,56-54,59]), потребление замороженных полуфабрикатов (р=0,018; ОШ=4,62 [95% ДИ: 1,3-16,4]), питание, основанное на мясных блюдах (р=0,029; ОШ=3,2 [95% ДИ: 1,13-9,2]), потребление НПВС, кроме аспирина (р=0,031; ОШ=3,79 [1,13-12,69]) и курение (р=0,008; ОШ=4,93 [95% ДИ: 1,52-15,98]). В то время как казахская национальность (р=0,011; ОШ=0,18 [95% ДИ: 0,05-0,68]), потребление молока (р=0,000; ОШ=0,08 [95% ДИ: 0,02-0,31]), потребление алкогольных напитков (р=0,000; ОШ=0,04 [95% ДИ: 0,01-0,16]), перенесенные детские вирусные инфекции (р=0,042; ОШ=0,52 [95% ДИ: 0,27-0,98]) являлись протективными факторами при ВЗК. Выводы. Наше исследование установило, что среда играет важную роль в модулировании последующего риска развития ВЗК. Мақсаты: Қазақстан тұрғындары арасында ІҚАбайланысты қоршаған орта қауіп-қатер факторларын зерттеу. Зерттеу материалдар мен әдістері. ІҚА-қатер байланысты қауіп-қатер факторларын «оқиға-бақылау» зерттеуі Қазақ кардиология және ішкі медицина ғылыми-зерттеу институтында сауалнама қолдану арқылы жүргізілді. Сауалнама 2019 жылдың қазанынан 2020 жылдың қаңтарына дейін жүргізілді. Зерттеуге ІҚА ауруы бар 65 пациент және осы патологиясыз 173 респондент қатысты. Қауіп факторлары мен ІҚА болуы арасындағы байланысты анықтау үшін логистикалық регрессия процедурасы қолданылды, нәтижелерді бағалау 95% сенімділік аралығымен (CА) берілген шанстар қатынасы (ШҚ) арқылы жүргізілді. Нәтижелер. Уақтылы ас қабылдамау (p = 0.043; ШҚ = 3.61 [95% CА: 1.04-12.51]), балық және теңіз өнімдерін тұтыну (p = 0.000; ШҚ = 15, 77 [95% CА: 4.56-54.59]), мұздатылған жартылай дайын тағамдарды тұтыну (p = 0.018; ШҚ = 4.62 [95% CА: 1.3-16.4]), ет өнімдеріне негізделген тамақтану (p = 0.029; ШҚ = 3,2 [95% CА: 1.13–9.2]), аспириннен басқа стероидты емес қабынуға қарсы препараттар тұтыну (p = 0.031; ШҚ = 3.79 [95% CА: 1.13-12.69]) және темекі шегу (p = 0.008; ШҚ = 4.93 [95% CА: 1.52-15.98]) ІҚА даму қаупін арттыратыны анықталды. Керісінше, қазақ ұлты (p = 0.011; ШҚ = 0.18 [95% CА: 0.05-0.68]), сүтті тұтыну (p = 0.000; ШҚ = 0.08 [95% CА: 0, 02-0.31]), алкогольді ішімдіктерді тұтыну (p = 0.000; ШҚ = 0.04 [ 95% CА: 0.01-0.16]), балалардағы вирустық инфекциялар (p = 0.042; ШҚ = 0.52 [95% CА: 0.27-0.98]) ІҚА кезінде протективті фактор болып танылды. Қорытынды. Біздің зерттеуіміз қоршаған орта факторлары ІҚА даму қаупінің өзгергіштігінде маңызды рөл атқаратынын анықтады.