Аңдатпа
Введение: После облучения для реабилитации лиц пострадавших от неконтролируемого радиационного воздействия с целью реконструкции поглощенных доз, спустя длительное время (от нескольких дней до нескольких десятков лет) с успехом применяется метод, основанный на спектроскопии электронного парамагнитного резонанса (ЭПР – дозиметрия). Данный метод является очень эффективным инструментом для ретроспективной индивидуальной дозиметрии, так как дает возможность измерять материалы, которые являются частью человеческого тела [5, 6, 13, 14, 18, 20]. ЭПР измеряет количество стабильных свободных радикалов, созданных вследствие радиационного воздействия на зубную эмаль. Цель. Определение возможности проведения исследований по измерению поглощённой дозы по зубной эмали крыс. Материалы и методы. Экспериментальное исследование проводилось на 38 белых лабораторных крысах породы «Wistar». Млекопитающие были поделены на 4 группы: I - 56MnO2, II - MnO2, III - 60Co и IV - контроль, вес которых был в переделах 220 – 330 г. Первые две группы подверглись бета-облучению на ядерном реакторе ИВГ.1М («Байкал»), который находится в 70 км от города Курчатов. Гамма-облучение III группы проводилось в Региональном онкологическом диспансере города Семей. После декапитации животных биологические материалы (зубы) были доставлены в лабораторию отделения прикладной физики Окаямского Университета Науки (Япония). Измерения ЭПР спектров проводилось с использованием стандартных параметров для используемого оборудования (JEOL JES-FA100). Результаты: Во время проведения измерений было показано, что образцы зубной эмали крыс не показали наличие ЭПР сигнала, после чего было определено, что возраст формирования зубной эмали недостаточен для проведения подобных исследований и требует более тщательного и качественного подхода к подбору крыс. Introduction: After irradiation for the rehabilitation of persons affected by uncontrolled radiation exposure (from several days to several tens of years) for the purpose of reconstruct the absorbed doses after a long time applies a method that based on electron paramagnetic resonance spectroscopy (EPR – dosimetry). This method is a very effective tool for retrospective individual dosimetry, because it makes possible to measure materials that are part of the human body [5, 6, 13, 14, 18, 20]. ESR measures the quantity of stable radicals, created due to radiation exposure to tooth enamel. Aim of research: Determination of the feasibility of conducting studies on the measurement of the absorbed doses use rat’s enamel. Materials and methods. The experimental study was carried out on 38 white laboratory rats of the «Wistar» breed. The mammals were separated on 4 groups: I - 56MnO2, II - MnO2, III - 60Co and IV – control, its weight were 220 – 330 gr. The first two groups were beta-irradiated in the IVG.1M («Baikal») nuclear reactor, which is located 70 km from the city of Kurchatov. The group of third was gamma-irradiated in the Semey Oncology Center. After the animals’ decapitation the biological materials (teeth) were delivered to the laboratory of the Department of Applied Physics of the Okayama University of Science (Japan). Standard parameters of EPR spectra measurements were used for the equipment (JEOL JES-FA100). Results: During the measurements it was shown that the samples of rats dental enamel showed no presence of the EPR signal, after which it was determined that the age of enamel formation is insufficient for such studies and requires more accurate and qualitative approach to the selection of the rats. Кіріспе: Бақылаусыз радиацияның әсерінен сәулеленуге ұшыраған адамдарды сауықтыру үшін біршама уақыт өткеннен кейін (бірнеше күннен бірнеше жылға дейін) жұтылған дозаның мөлшерін анықтау мақсатында кеңінен электрондық парамагнитті резонанстың спектроскопиясы (ЭПР – дозиметрия) әдісі қолданылды. Бұл ретроспективті жеке – дара дозиметрия үшін жоғары әсерлі аспаптық әдіс болып саналады, өйткені адам денесінің белгілі бір бөліктерін өлшеуге мүмкіндік береді. ЭПР сүтқоректі егеуқұйрықтардың сіңірілген сәулеленудің мөлшерін анықтау үшін тіс кіреукесін дозиметрияның электрон-парамагнитті резонанс (ЭПР) әдісі қолданылды [5, 6, 13, 14, 18, 20]. ЭПР тіс кіреукесінде радиацияның әсерінен пайда болған тұрақты бос радикалдардың саның өлшейді. Мақсаты: Тіс кіреукесін қолдана отырып егеуқұйрықтың жұтылған дозаның мөлшерін өлшеу мүмкіндігін анықтау. Материалдар мен әдістер. Эксперименттік зерттеу 38 ақ зертханалық«Wistar» тұқымдас егеуқұйрықтарда жүргізілді. Сүтқоректілер 4 топқа бөлінді: I - 56MnO2, II - MnO2, III - 60Co және IV – бақылау, салмақтары 220 – 330 г. аралығында болды. Алғашқы екі топқа Курчатов қаласынан 70 км қашықтықта орналасқан ИВГ.1М («Байкал») ядролық реакторда бета-сәулелену жүргізілді. ІІІ топтыңгамма-сәулеленуі Семей қаласының аймақтық онкологиялық диспансерінде жүргізілді. Жануарларға декапитация жасалынғаннан кейін биологиялық материалдар Окаяма қаласының Ғылым Университетінің (Жапония) қолданбалы физика бөлімінің зертханасына жіберілді. Пайдаланылатын жабдық үшін (JEOL JES-FA100) стандартты параметрлерін пайдалану арқылы ЭПР спектрін өлшеу. Нәтижесі: өлшеу барысында егеуқұйрықтардың тіс кіреукесінің сынамаларында ЭПР сигналы анықталмаған, осыдан кейн осы сияқты зерттеулер үшін тіс кіреукесінің қалыптасу мерзімі жеткіліксіз екені анықталды. Егеуқұйрықтарды іріктеу мұқият және сапалы жүргізген жөн.